Koszty energii i presja inflacyjna nadal ściskają marże małych firm

Wstęp

Inflacja spadła, ale rachunki nie wróciły do dawnych poziomów

Szczyt inflacji jest już za nami, jednak spowolnienie wzrostu cen nie oznacza automatycznego powrotu kosztów do poziomu sprzed kryzysu. Według szybkiego szacunku GUS ceny towarów i usług konsumpcyjnych w lipcu 2026 r. były o 3,0 proc. wyższe niż rok wcześniej i o 0,8 proc. wyższe niż w czerwcu.[1] Dla małej firmy kluczowe znaczenie ma nie tylko bieżący wskaźnik CPI, lecz także poziom cen energii, materiałów, transportu i pracy zapisany w jej aktualnych umowach.

Koniec mrożenia odsłonił różnice między firmami

Od początku 2025 r. mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa wróciły na rynek energii bez ustawowej ceny maksymalnej.[5] Nie oznaczało to jednak identycznego skutku dla wszystkich. Firmy, które podpisały kontrakty w czasie wysokich cen hurtowych, mogły nadal płacić stawki nawet dwu- lub trzykrotnie wyższe od ceny maksymalnej obowiązującej w drugiej połowie 2024 r.[5] Jednocześnie na rynku pojawiły się oferty na 2025 i 2026 r. poniżej wcześniejszej ceny maksymalnej, co stworzyło przestrzeń do renegocjacji lub zmiany sprzedawcy.[5]

To rozdźwięk szczególnie dotkliwy dla najmniejszych podmiotów. Według wypowiedzi cytowanych przez WNP właśnie one częściej pozostają przy standardowych cennikach, które mogą być dwu- lub trzykrotnie wyższe od aktualnie dostępnych ofert.[5] Firma o niewielkiej skali zakupów ma przy tym słabszą pozycję negocjacyjną, mniej czasu na analizę umowy i mniejsze możliwości rozłożenia kosztu audytu lub inwestycji w efektywność.

Prąd i gaz to nie tylko cena samego surowca

Na rachunek wpływają również dystrybucja oraz opłaty systemowe. Business Insider Polska wskazywał, że w debacie o obniżeniu kosztów analizowano m.in. mechanizm naliczania opłat dystrybucyjnych i rozwój taryf dynamicznych; równocześnie część opłat, w tym związanych z rynkiem mocy i OZE, może w kolejnych latach rosnąć.[6] URE publikuje osobno decyzje dotyczące taryf energii elektrycznej i paliw gazowych, co pokazuje, że koszty odbiorcy zależą od wielu regulowanych elementów, a nie tylko od notowań hurtowych.[2][3]

Forum Energii zwraca uwagę, że ceny energii elektrycznej dla przemysłu energochłonnego w Polsce należały w drugiej połowie 2025 r. do najwyższych w Unii Europejskiej — wynosiły 14,3 eurocenta za kWh.[4] Mała firma nie zawsze jest odbiorcą energochłonnym w rozumieniu statystyk, ale mechanizm presji jest podobny: każda podwyżka kosztu stałego obniża marżę na każdej sprzedanej usłudze lub produkcie.

Materiały tanieją nierówno, a ryzyko pozostaje

Dane Grupy PSB pokazują, że rynek materiałów budowlanych w 2025 r. był względnie stabilny: średnie ceny obniżyły się o 0,7 proc. względem 2024 r.[7] Nie oznacza to jednak pełnego powrotu do wcześniejszych kosztów. W kwietniu 2026 r. ogólny poziom cen był o 2,1 proc. wyższy niż rok wcześniej, choć w sprzedaży detalicznej wzrost wyniósł 0,3 proc.[7] Różnice między segmentami — detalem i hurtem, konkretnymi grupami produktów oraz regionami — mogą więc decydować o wyniku pojedynczej firmy.

Dla przedsiębiorcy problemem jest również opóźnienie. Materiał kupiony dziś może zostać wbudowany w usługę wycenioną kilka tygodni lub miesięcy wcześniej. Jeżeli umowa nie przewiduje waloryzacji, wzrost kosztu zostaje po stronie wykonawcy. Podniesienie ceny końcowej bywa natomiast trudne, bo klient może odłożyć zakup, wybrać tańszą ofertę albo ograniczyć zakres zamówienia.

Jak małe firmy mogą ograniczać presję na marżę

Najważniejsze jest rozdzielenie trzech działań: sprawdzenia warunków umowy energetycznej, pomiaru zużycia oraz aktualizacji cennika. Warto porównać cenę energii czynną z pełnym rachunkiem, zweryfikować terminy wypowiedzenia i sprawdzić, czy kontrakt nie utrwala historycznej, wysokiej stawki. Przy wycenie usług pomocne są klauzule waloryzacyjne, krótsza ważność ofert i osobne wskazanie kosztów materiałowych.

Oszczędności nie muszą oznaczać wyłącznie cięcia działalności. Mogą wynikać z przesunięcia energochłonnych procesów na tańsze godziny, ograniczenia strat, zakupów grupowych, negocjacji z dostawcami oraz inwestycji, których zwrot da się policzyć. W warunkach niepewnych cen ważniejsza od jednorazowej obniżki jest przewidywalność kosztu.

Podsumowanie

• Inflacja w lipcu 2026 r. wyniosła 3,0 proc. rok do roku, ale poziom kosztów pozostał wysoki.[1] • Powrót MŚP na rynek energii ujawnił duże różnice między starymi i nowymi kontraktami.[5] • Na rachunki wpływają także dystrybucja oraz opłaty systemowe, nie tylko cena prądu lub gazu.[2][3][6] • Ceny materiałów nie rosną jednolicie, a w kwietniu 2026 r. ogólny indeks PSB wzrósł o 2,1 proc. rok do roku.[7] • Ochrona marży wymaga jednocześnie przeglądu umów, kontroli zużycia i ostrożniejszego konstruowania ofert.

Źródła

[1] GUS, Szybki szacunek wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w lipcu 2026 r. [2] URE, Taryfy opublikowane w 2025 r. — energia elektryczna [3] URE, Taryfy opublikowane w 2025 r. — paliwa gazowe [4] Forum Energii, Rocznik — dane o energetyce [5] WNP, Rynek energii małych firm łapie oddech [6] Business Insider Polska, Ceny prądu i gazu spadną? Rząd ma pomysły [7] Grupa PSB, Trendy cenowe

Data opracowania: 4 sierpnia 2026 r.

Ilustracja: Photo by Lyman Hansel Gerona on Unsplash (zdjęcie).