Mobbing i dyskryminacja po nowemu. Kodeks pracy czeka na reformę od 5 listopada

Co zmienia nowelizacja Kodeksu pracy

Od 5 listopada 2026 r. zmieniają się zasady dotyczące mobbingu i dyskryminacji w miejscu pracy. Podstawą jest ustawa z 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ogłoszona w Dzienniku Ustaw 4 sierpnia 2026 r.

Ustawa wchodzi w życie po trzymiesięcznym vacatio legis. Przedsiębiorcy dostają jednak więcej czasu na dostosowanie wewnętrznych dokumentów: termin na zmianę regulaminów upływa 5 maja 2027 r.

Nowa definicja mobbingu

Podstawową przesłanką mobbingu stanie się uporczywe nękanie pracownika, rozumiane jako zachowanie powtarzalne, nawracające albo stałe. Jednorazowe zachowanie, nawet naruszające dobra osobiste, nie będzie automatycznie uznawane za mobbing.

Katalog zachowań obejmie upokarzanie, uwłaczanie, zastraszanie, nieuzasadnioną krytykę, poniżanie i ośmieszanie, a także utrudnianie wykonywania obowiązków, ograniczanie dostępu do informacji, utrudnianie komunikacji, izolowanie pracownika i eliminowanie go z zespołu.

Nie tylko przełożony może być mobberem

Nowelizacja rozszerza katalog osób, od których mogą pochodzić zachowania mobbingowe. Nie chodzi wyłącznie o pracodawcę czy bezpośredniego przełożonego. Sprawcą może być osoba na równorzędnym stanowisku, podwładny, inny pracownik, a także osoba pracująca na podstawie innej niż stosunek pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że stwierdzenie mobbingu nie będzie uzależnione od zamiaru sprawcy – znaczenie mają zachowania i okoliczności sprawy. Uzasadnione rozliczanie pracownika z wykonanej pracy i rzeczowa krytyka nie będą natomiast uznawane za mobbing.

Ile wyniesie zadośćuczynienie za mobbing

Pracownik, który doświadczył mobbingu, będzie mógł dochodzić od pracodawcy zadośćuczynienia nie niższego niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia albo dochodzić odszkodowania. Minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto, więc minimalny poziom zadośćuczynienia to 28 836 zł.

Pracodawca będzie mógł z kolei dochodzić od osoby odpowiedzialnej za mobbing wyrównania poniesionej szkody, odpowiednio do stopnia jej winy i udziału pracodawcy w powstaniu szkody.

Nowe obowiązki pracodawców

Pracodawca będzie zobowiązany do systematycznego przeciwdziałania mobbingowi. Nowy model zakłada działania prewencyjne, wykrywanie niepożądanych zachowań, właściwe reagowanie, usuwanie następstw i wsparcie dla osób, które doświadczyły mobbingu.

Szczególne obowiązki obejmą firmy zatrudniające co najmniej 10 osób. Będą musiały określić reguły, procedury i częstotliwość działań służących przeciwdziałaniu naruszaniu godności, łamaniu zasady równego traktowania, dyskryminacji oraz mobbingowi. Regulacje mają trafić do dokumentów wewnątrzzakładowych. W firmach, w których działają związki zawodowe, przewidziano 30 dni na uzgodnienie regulaminu, a bez związków regulacje uzgadnia się z przedstawicielami pracowników.

Dyskryminacja: nowe pojęcia i wyższe progi

Kodeks pracy zostanie uzupełniony o pojęcia dyskryminacji przez skojarzenie oraz dyskryminacji przez założenie. Pierwsza dotyczy gorszego traktowania ze względu na cechę osoby, z którą pracownik pozostaje związany. Druga odnosi się do sytuacji, gdy pracownik jest traktowany gorzej ze względu na cechę, którą ktoś błędnie mu przypisuje.

Przy incydentalnym przypadku dyskryminacji zadośćuczynienie będzie wynosić co najmniej równowartość minimalnego wynagrodzenia, a przy dyskryminacji wielokrotnej wzrośnie do co najmniej trzykrotności tej kwoty. Za dyskryminację wielokrotną uznane będzie m.in. powtarzające się naruszanie zasady równego traktowania, a także jednorazowe naruszenie wynikające z wielu przyczyn.

Ważne terminy

Należy rozdzielić dwa terminy. Ustawa została ogłoszona 4 sierpnia 2026 r. i wchodzi w życie 5 listopada 2026 r. Oddzielny termin dotyczy dostosowania zakładowych regulacji – pracodawcy mają na to sześć miesięcy od wejścia przepisów w życie, czyli do 5 maja 2027 r.

Nowe rozwiązania będą mogły być stosowane także do przypadków uporczywego nękania lub wielokrotnego naruszania zasady równego traktowania, które rozpoczęły się przed 5 listopada 2026 r., jeżeli zachowania te będą trwały również po wejściu ustawy w życie.

Źródła

- GazetaPrawna, „Duża reforma Kodeksu pracy. Firmy muszą przygotować nowe procedury”, 18.08.2026: https://www.gazetaprawna.pl/praca/prawo-pracy/artykuly/11291034,duza-reforma-kodeksu-pracy-firmy-musza-przygotowac-nowe-procedury.html - Państwowa Inspekcja Pracy, „Mobbing i dyskryminacja w miejscu pracy – nowe przepisy”, 6.08.2026 (za Gazetą Prawną) - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – informacje o ustawie i o minimalnym wynagrodzeniu w 2026 r. (za Gazetą Prawną) - Dziennik Ustaw, rozporządzenie Rady Ministrów z 11.09.2025 w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2026 r. (za Gazetą Prawną) - Zdjęcie: Redd Francisco on Unsplash, https://unsplash.com/@reddfrancisco